Hürmüz'de yeni oyun: İran'ın kasasında "Türk modeli" hesabı

ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'nın güvenliğini sağlamaya yönelik yürütülen diplomatik süreç yeni bir dönemin kapısını aralarken, asıl tartışma savaş gemilerinden çok ticaret gemileri üzerinden yaşanıyor. Tahran yönetimi, uluslararası hukukun yasakladığı doğrudan "geçiş ücreti" yerine, Türkiye'nin İstanbul ve Çanakkale Boğazları'nda uyguladığı modele benzer şekilde "denizcilik hizmet bedeli" tahsil etmeye hazırlanıyor. İran, bu yöntemle hem yaptırımların ekonomik etkisini hafifletmeyi hem de Hürmüz üzerindeki fiili egemenliğini uluslararası hukuk zemininde güçlendirmeyi hedeflerken; Washington ise bunun serbest geçiş ilkesini dolaylı biçimde aşındıracağı görüşünde. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda artık yalnızca enerji güvenliği değil, uluslararası deniz hukuku, jeopolitik nüfuz ve milyarlarca dolarlık deniz ticaretinin geleceği de yeniden şekilleniyor.